Hiç dikkatinizi çekti mi bilmem ancak çoğu yolcu uçağının gövdesinin tamamı ya da büyük bir kısmı beyaz boyalı olur. Geçtiğimiz günlerde biz de bunu farkedip “neden?” diye sorma ihtiyacı duyduk. İşte bulduğumuz cevaplar.

Tasarımsal açıdan sadelik iyidir, güzeldir, severiz tamam ama sürekli beyaz beyaz beyaz görmek de çok sıradan ve sıkıcı geliyor doğrusu. Günümüzde yalnızca bazı havayolu firmaları uçaklarının gövdelerini renkli hale getiriyor. Bunlar dışında geri kalanların tercihi hep beyazdan yana, yalnızca kuyruk bölümlerini markaları doğrultusunda renklendirebiliyorlar. Bu nedenle bu soruyu önemsemeden geçemedim ve kısa bir araştırma yapma ihtiyacı duydum. Meğer arkasında çok basit ama önemli bilimsel ve ekonomik sebepler yatıyormuş.

Ancak bunlara geçmeden önce küçük hareketlerin nasıl büyük tasarruflara yol açabileceğinin bariz bir göstergesi olarak, American Airlines hakkında yıllar öncesine dayanan bir efsaneyi hatırlamakta fayda var. Amerikan Havayolları, first class seyahat eden müşterilerine sundukları salatalardan yalnızca 1 adet zeytini azaltarak yılda 40000 dolar tasarruf etmiş…

1- Beyaz Tüm Renkleri Yansıtır

Beyaz, üzerine gelen (neredeyse) tüm ışıkları yansıtma, siyah ise tam tersi (neredeyse) tüm ışıkları soğurma (emme) özelliğine sahiptir. Yani tüm renklere ve özellikle de koyu olanlara nazaran beyaz en fazla yansıtıcılık özelliğine sahip olan renktir.

Peki bu ne kazandırır? Beyaz yansıtıcılığı yüksek olması ile birlikte daha az ısınmayı da sağlar. Güneş altında siyah tüm ışığı soğurduğundan çok daha hızlı ve daha fazla ısınmaya neden olur. Yani bir uçağın gövdesi beyaz dışında bir renge boyandığı zaman güneş altında iç sıcaklığı daha fazla yükselecek, sıcaklığı belli bir seviyede tutmak için klimaların kullandığı yakıt daha fazla olacaktır.

Bunu, yazın dışarıda siyah ve beyaz tişört ile dolaştığınızda hissettiğiniz sıcaklıklar arasındaki farklar gibi düşünebilirsiniz. Kısaca en önemli sebep bu ısı ve sıcaklıkla olan bağlantısı.

2- Yeniden Satışı Daha Kolay

Şirketler satın aldıkları değerli varlıkları bir süre sonra satmak isterler. Böylesine büyük yatırımlar asla çöpe atılmaz. Uçaklar da ya ikinci el olarak farklı bir havayolu firmasına satılır ya da ömrünü tamamlarsa hurda olarak değerlendirilir.

Burada boya maliyeti devreye giriyor. Bu dev uçakların boya maliyetleri oldukça yüksek. Bu nedenle bir markanın renklerine boyanmış bir uçağı satmak, satın alan firmaya fazladan boya maliyeti yükleyeceği için daha zor hale geliyor.

Boya gerçekten de maliyetli bir iş. Yolcu uçaklarının tam olarak boyanması boyutlarına göre her gün çalışan onlarca kişi ile birlikte 7 ile 15 gün arasında sürüyor. Bu da büyük miktarda (on binlerce dolar kadar) işçilik ve malzeme maliyeti demek.

Aslında bununla ilgili elimizde bazı rakamlar da var. Emirates Havayolları’nın Airbus A380 model uçaklarının boyanması tam 15 gün sürmüş. Bu sürede uçağı dış etkilerden en iyi şekilde korumak için 7 kat boya atılıyor. Bu 7 kat boya, uçağa fazladan 1.1 ton yük getiriyor. Boya işlemleri boyunca aynı anda onlarca kişi işin başında oluyor, 2016 yılında yapılan bu boya işlemi 6000 adam-saat ile tamamlanmış. Hızlandırılmış videosunu aşağıdan izleyebilirsiniz.

3- Hasar Tespiti Daha Kolay

Beyaz gövde üzerinde, tehlike yaratabilecek herhangi bir çatlak, çizik ya da sızıntı olması durumunda bu durum daha kolay tespit edilebilir.

4- Beyazın Farkedilebilirliği Daha Yüksek

Herhangi bir kaza anında uçak gövdesinin beyaz olması (düştüğü yere göre değişir tabii fakat) uçağın hava aramalarında daha kolay bulunmasını sağlayacaktır. Özellikle koyu renkli olmasındansa beyaz olması, farkedilebilirliğini arttıracaktır.

Benzer şekilde yapılan araştırmalar kuşların da beyaz ya da parlak renge sahip uçakları daha kolay farkedebildiğini gösteriyor. Tam tersi koyu renkli uçakları ise kuşlar daha zor farkedebiliyorlar. Bu da demek oluyor ki uçak gövdesi beyaz olduğunda kuşlarla çarpışma oranları daha az oluyor.

Tüm bu sebeplere rağmen bazı havayolu firmalarının ise yine de rengarenk uçakları ile hizmet verdiklerini görmemiz de mümkün.