Meyve ve sebze aslında çok basit gözükseler de tanımları kafa karıştırabilen terimler. Çünkü aslında yıllarca kafamızda sebze olarak yerleştirdiğimiz birçok bitki bilimsel açıdan birer meyve. Bunu, bir gün çok bilmiş bir arkadaşınızdan, bir öğretmeninizden ya da internette gezerken bir yerlerden duymuş olabilirsiniz. Yıllardır bildiğiniz tanımlara çok aykırı bir meyve-sebze tanımı ile karşılaşmanız oldukça mümkün. Peki hangi bitkiler meyve hangileri sebze bunun ayrımı nasıl yapılabilir?

Bahsettiğimiz karışıklık özünde şu: yıllardır birçok kişinin sebze olarak bildiği domates, fasulye, kabak, patlıcan, biber, limon gibi birçok bitki bilimsel açıdan değerlendirildiğinde aslında birer meyve. Evet, aynı elma, armut, muz, kiraz, çilek gibi bitkilerin de birer meyve olması gibi.

Bilimsel açıdan meyve, tohumdan yetişmiş bir bitkinin yeniden oluşabilmesini sağlayan tohumlarını taşıyan bölümüne denir. Benzer bir tanımı TDK’nın internet sitesinde de kolayca bulmak mümkün:

“Bitkilerde çiçeğin döllenmesinden sonra yumurtalığın gelişmesiyle oluşan tohumları taşıyan, genellikle yenebilen organ, yemiş”

Bu açıklamayı göz önünde tutarsak eğer domates, zeytin, fasulye, kayısı, armut, şeftali, salatalık, biber, patlıcan, kabak, karpuz ve kavun, meyve kategorisine giren bitkilerden yalnızca bazıları.

Sebzenin ise daha belirsiz bir tanımı vardır. Yenilebilir, çoğunlukla pişirilerek tüketilen ve/veya daha otsu kısımları tanımlamak için kullanırız. Kök, gövde ve yapraklar çoğunluktadır sebzelerde. TDK’da sebze için şöyle bir tanım yer almaktadır.

“Genellikle pişirilerek yenen bitkiler veya bunların taneleri, göveri, göverti, sebzevat, zerzevat”

Anlam Karışıklıklarının Nedeni

Sebze tanımı ile meyve tanımının birbiri içine geçtiğini düşünebilirsiniz. Bu aslında çok doğrudur. Çünkü doğru bildiğimiz bir diğer yanlış da sebze ve meyvenin birbirine zıt iki terim olduğudur. Meyve ve sebze genelde farklı bitkiler için kullanılsa da birbirine zıt anlam taşıyor denemez.

Bunun en büyük nedeni aslında bitki biliminden kaynaklanıyor. Meyve, daha önce de söylediğimiz gibi bitkinin tohumlarını taşıyan bir organıdır ve bitki bilimine dahil bir terimdir. Nasıl bitkide kök, gövde, yaprak gibi bölümlerden bahsediyorsak meyve de bu bölümlerden birini tanımlayan bilimsel bir terimdir.

Sebze ise bilimsel bir terim değildir. Bitkinin sebzesi diye bir organı yoktur. Sebze, halk arasında bazı ortak özelliklerine göre gruplandırılmış bazı bitkileri kapsar. Genellikle pişirilerek yenen (fasulye, kabak, patlıcan gibi) veya yaprak ya da gövde ağırlıklı (maydanoz, nane, marul, pırasa gibi) bitkiler mutfaklarda sebze olarak adlandırılmış. Sebze olmayan, daha tatlı ve genellikle olduğu gibi yenebilenlere ise meyve denmiş.